โรคข้อเข่าเสื่อม รู้ทันก่อนเข่าพัง

อาการของโรคข้อเข่าเสื่อม

ระยะเริ่มต้นของข้อเข่าเสื่อมนั้นจะส่งผลให้เกิดการอักเสบของกระดูกอ่อนผิวข้อและเยื่อหุ้มข้อ ทำให้ความสามารถในการสร้างน้ำไขข้อลดลง หรือสูญเสียคุณสมบัติของน้ำไขข้อไป ส่งผลให้กระดูกอ่อนผิวข้อบางลง ในระยะนี้จะมีอาการปวดเข่าเป็นช่วงๆ หรือมีการอักเสบของข้อเข่า เช่น ข้อเข่าบวมหรืออุ่น และอาจมีอาการข้อติดในช่วงเช้าหรือหลังจากที่ไม่ได้ใช้งานข้อเข่าเป็นเวลานาน

อาจมีอาการที่เกิดกับกล้ามเนื้อขยับข้อเข่า ทำให้รู้สึกขาหนัก เมื่อยล้าได้ง่าย เนื่องจากข้อเข่าเริ่มสึกหรอ ขรุขระ ไม่เรียบ ทำให้กล้ามเนื้อที่ใช้ขยับหมุนข้อต้องทำงานหนักขึ้น

ระยะต่อมาเริ่มเกิดกระดูกงอกขอบผิวข้อ ทำให้ข้อติดขัด เวลาเคลื่อนไหวเข่ามีเสียงดังคล้ายมีกรวดทรายหยาบอยู่ในข้อ งอ-เหยียดเข่าได้ไม่ปกติ และจะเริ่มสังเกตได้ว่ามีการผิดรูป อาจมีลักษณะของเข่าโก่งหรือเข่าคด ทำให้น้ำหนักตัวลงในบริเวณจุดจำเพาะของข้อเข่า เข่าเสียสมดุล และนำไปสู่วงจรที่จะทำให้เข่าเสื่อมลงเรื่อยๆ ตามระยะเวลา

สาเหตุของข้อเข่าเสื่อม

อายุที่มากขึ้น และมีเข่าผิดรูปโดยกำเนิด

น้ำหนักตัวมากเกินเกณฑ์ (ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน) ดัชนีมวลกายเกินกว่าเกณฑ์ปกติ (BMI > 25)

การใช้งานข้อเข่าอย่างหนักต่อเนื่องยาวนาน เช่น งานที่ต้องยกของหนักบ่อยๆ การนั่งบนพื้น พับเพียบ นั่งยอง ย่อเข่าบ่อยๆ

อุบัติเหตุที่เคยเกิดขึ้นบริเวณข้อเข่า เช่น กระดูกหัก กระดูกสะบ้าเข่าหัก การบาดเจ็บของเส้นเอ็นหัวเข่า หรือหมอนรองกระดูกเข่า

มีประวัติการติดเชื้อในข้อเข่า หรือโรคข้ออักเสบเรื้อรังต่างๆ เช่น โรครูมาตอยด์ โรคเก๊าท์

แนวทางการรักษาข้อเข่าเสื่อม

สำหรับกลุ่มที่ยังมีอาการข้อเข่าเสื่อมในระดับเริ่มแรก รวมถึงการป้องกันสำหรับผู้ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรควบคุมน้ำหนัก ในคนที่มีน้ำหนักตัวเกินกว่ามาตรฐานควรลดน้ำหนัก

หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้ข้อเข่ารับภาระหนัก เช่น การนั่งพับเพียบ ขัดสมาธิ นั่งยองที่มีลักษณะการงอเข่ามากๆ รวมถึงการยกของหนัก การกระโดด การเดินขึ้นลงบันไดมากๆ และการเดินไกลๆ

เสริมสร้างและฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหัวเข่า โดยนั่งบนเก้าอี้หลังพิงพนัก ยกเท้าขึ้นมาและเกร็งกล้ามเนื้อต้นขาโดยการกระดกข้อเท้าค้างไว้นับ 5-10 วินาที ทำข้างละ 15-30 ครั้ง ยิ่งทำได้มากเท่าไหร่ก็ยิ่งเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบข้อเข่ามากขึ้น

การรักษาโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ได้แก่ การใช้ยา การฉีดสารเข้าข้อเข่า และการผ่าตัด ซึ่งสามารถปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมตามระยะของโรค